Middeleeuwer niet achterlijker dan wij

Zullen we eens ophouden met alles wast ons niet zint te verwijzen naar de Middeleeuwen, alsof dat het meest achterlijke, onzinnige en zieke tijdperk van de mensheid is geweest? Het is nog maar de vraag wie er wint: de Middeleeuwen of wij…

Vooral omdat haast niemand nog weet wanneer de Middeleeuwen precies zijn geweest, klinkt het wat bespottelijk. Om te beginnen, het was de periode tussen de ineenstorting van het Romeinse Rijk (400 na Christus)  tot de periode waarin ongeveer Columbus Amerika ontdekte. Hij ontdekte trouwens niet Amerika maar een eilandje op een plek waarvan iedereen dacht dat de wereld er ophield. Pas later ontdekte Amerigo Vespucci ” de nieuwe wereld”. Bijna iedereen dacht dat de wereld er op zou houden. Columbus moest daarover zelfs een rebellie aan boord van zijn schepen de kop indrukken. Maar er waren ook vele anderen.  Globaal genomen noemen we de periode tussen 500 en 1500 na Christus de Middeleeuwen. Dat is een tijdperk van maar liefst 1000 jaar en in die tijd veranderde er zeker zoveel als tussen 1000 en 2000.

In de eerste eeuwen na de ineenstorting van het Romeinse Rijk kon je nog spreken van een zekere chaos waarin de Christelijke kerk, dat geldt dus voor Europa, het enige centrale punt was. De heiligheid van de paus (Pontifex Maximus et episcopus Romae was de titel) is voortgekomen uit het feit dat hij voor velen de laastste strohalm was temidden van de elkaar beoorlogende edelen. Overigens deed de paus daar tussenbeiden lekker aan mee. De eerste wereldijke vorst die een beetje orde creeerde was Karel de Grote, een man die nooit veel dronk, slechts drie bekers wijn (van een halve liter) per dag. Onder zijn regiem kwam het uiterst milieuvriendelijke landbouwsysteem van het drieslagstelsel tot stand dat niet alleen het milieu ontzag maar ook hongersnood voorkwam. Om dat nu achterlijk te noemen, gaat mij wat ver.

In de loop van de eerste eeuwen daarna nam de geldhandel het langzaamaan over van de ruilhandel, ontstonden de eerste steden in Europa, zoals Dordrecht en Brugge , sloten steden in een groot deel van Europa een verbond, een Unie (Hanze) en kwam ene levendige handel op gang in het hele gebied tussen Palestina en Schotland. Op basis van de kennis die men over de zeevaart opdeed, baseerde Columbus zijn beroemde tocht. Lijkt me ook niet al te achterlijk.

Ondertussen groeide er een heel nieuwe verhouding tussen man en vrouw, waarbij de vrouw werd gezien als doel voor de man om naar te streven (Hoofse cultuur), kwamen sinds bijna duizend jaar de gedachten weer boven over een ronde aardbol, werd er weer scheikunde bedreven (alchemie) en ontplooiden zich democratische ideeen in de steden waarmee een graaf van Holland, zoals Floris V, terdege rekening hield. Achterlijk, och…als je ziet wat we heden ten dage met die democratie doen…  Er werden toneelstukken geschreven en de Nederlandse taal begon zich te ontwikkelen, in elk geval in de basis. Ja zelfs de eerste kiemen van de Verenigde Nederlanden werden zichtbaar.

Men bouwde met een ijzingwekkend geduld kathedralen en kerken van een immense omvang en een steeds zich wijzigende stijl, ontwikkelde het kanon (als dat al vooruitgang mag heten) en bedreef op kleine schaal sterrenkunde. Allemaal hartstikke achterlijk…hoor ik tegenwoordig.

Als je dat allemaal vergelijkt met onze eigen tijd, is er verrekte weinig reden om neerbuigend te doen over de Middeleeuwen. De capaciteit van mensen en tijden moetje altijd afmeten naar de middelen en mogelijkheden ende daarmee bereikte resultaten. Wie een Chinese Muur bouwt met hand en schop, is vaardiger dan iemand die nu een vliegveld aanlegt met behulp van alle technische middelen. En natuurlijk, de mensen waren bang voor duivel, heksen (hoewel dat veel erger werd in de zg Renaissance) en spoken. Maar ja, wij kopen massaal vaccins in voor epidemieen die niet komen.

 

Er is aan de Middeleeuwen dan ook niets achterlijks. Alleen eigen behoefte aan zelfbevestiging, gebaseerd op onzekerheid kan ons ertoe brengen er denigrerend over te spreken.

Tot sterkte,

Kaj Elhorst

https://4politicians.wordpress.com

Advertenties

Eén reactie op “Middeleeuwer niet achterlijker dan wij

  1. De hoogtepunten van de Middeleeuwen worden uitstekend weergegeven. In die zin is het spraakgebruik helemaal niet neerbuigend. Als we het bijvoorbeeld over Middeleeuwse bouwkunst of het Hanzeverbond hebben vindt niemand dat achterlijk. Niemand vindt Karel de Grote achterlijk.
    Middeleeuws als aanduiding voor achtergebleven gebieden of ouderwetse praktijken zit gewoon in ons taalgebruik. Het wijst, (niet helemaal ten onrechte overigens) ook op een veel minder positieve kant van de middeleeuwen. De armoede en de ellende waar veel mensen in moesten leven stond in schril contrast met de situatie van de machthebbers en de kerk. Horigen en lijfeigenen is een term uit de Middeleeuwen. De organisatie van de maatschappij is inderdaad in die periode begonnen, maar heeft in veel gebieden en op veel terreinen stand gehouden tot minder dan 100 jaar geleden. Op het platteland, in achterbuurten heeft is de situatie sinds de Middeleeuwen tot +/- 1850 nooit meer veranderd. Dat is overigens geen negatieve kwalificatie voor dat tijdperk, maar veel meer voor de eeuwen daarna, die niet eens het noemen waard zijn.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s