Liegende politici, scheldende burgers en de wildspraak

Vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Het is een aloud spreekwoord dat nog steeds geldt. Gisteren toonde Europarlementariër Jeanine Hennis-Plasschaert zich bereid om met een haar onbekende burger van dit land een gesprek te hebben over “vertrouwen”. Vertrouwen, dat is waar het aan ontbreekt in  de politiek maar vooral in de samenleving. De oorzaken daarvan zijn velerlei maar interessanter is de vraag hoe je het vertrouwen terugwint. En…laat ik het maar meteen zeggen: vergeet in eerste instantie de digitaliteit als oplossing want dat is ze niet of nauwelijks. Vertrouwen heeft te maken met intermenselijke verhoudingen en niet met hulpstukken.

Toch eerst maar eens een rondje oorzaken. Waar komt dat wantrouwen vandaan? Het is nauwelijks een vraag want het antwoord is al bij herhalin g gegeven. Individualisering en ontzuiling hebben ervoor gezorgd dat het wantrouwen dat eerst tussen de zuilen bestond, is overgeslagen op de individuen. Niet meer de andere geloofsgemeenschap maar doodeenvoudig de buurman is niet-vertrouwenswaardig geworden. Daarin gaqat ook niets veranderen want zoals zuilen in het verleden langs elkaar heenleefden, zo leven we nu langs de buurman en buurvrouw heen. Veelal weten we niet eens hoe de familie “nextdoor” heet. De overheid, tussen haakjes, versterkt dat wantrouwen door anoniem aangifte doen van sociale fraude of belastingfraude mogelijk te maken, regelrecht overgenomen uit de DDR. Ik kom erop terug. Andere oorzaken zijn bestuurders en politici die op hun eigen heil uit zijn, bevordering van ongebreideld materialisme, teveel benadrukken van het behalen van grootse prestaties in de maatschappij en angstzaaierij. Mensen zijn elkaar als concurrent gaan zien en angst kan nooit een basis zijn voor vertrouwen. Wel voor overgave.

Politici en bestuurders hebben een bijzondere taak in dit geheel. Zij hebben zich aan de samenleving gepresenteerd aan de “burger” als degenen die de weg naar de oplossing weten. Maar is dat ook echt zo? Steeds meer blijken bestuurders zelf slachtoffer te zijn van de vermaterialiseerde en geïndividualiseerde samenleving. Zij frauderen door geld achterover te drukken, informatie achter te houden, elkaar baantjes toe te schuiven, opdrachten te verstrekken aan vriendjes en ga zo maar door. Doen ze dat allemaal? Nee, het is een minderheid maar het komt wel te vaak voor.

Daar komt bij dat politici en bestuurders voor een groot deel een academische opleiding hebben. Dat heeft hen geleerd een bepaald jargon te gebruiken en te spreken in getallen en statistieken die de gemiddelde burger niet kan controleren. Dat schept politieke bandeloosheid, ik bedoel, de band ontbreekt.

En dan zijn er de leugens. In de eerste plaats is er de leugen van de kloof tusen burger en bestuur. Die is niet groter dan in het verleden. integendeel, ze is smaller egworden maar niet op de manier die politici willen. Politici en bestuurders worden meer, vaker en directer door burgers benaderd. Dat gaat niet altijd op een  toon die de politici en bestuurders bevalt. Ze staan daarin niet alleen want scheldende en verdachtmakende burgers bevallen mij ook niet maar…die bestuurders en politici hebben het wel aan zichzelf te danken.

Ze hebben, dat is de tweede leugen, burgers verteld dat ze mondig zijn. Kortgeleden nog hoorde ik een politicus beweren dat burgers hun rechten heel goed kennen. Ik merk daar persoonlijk nooit iets van. Ze weten niet hoe, wanneer en waarom ze mogen inspreken en beginnen meestal al op voorhand te schelden  en te beschuldigen. Daarij heb ik altijd last van plaatsvervangende schaamte. Ik maak inspraakbijeenkomsten mee waarbij “leugen” en “omkoperij” de meest gebruikte woorden of begrippen zijn. Dat stoort me en ik weet niet goed wat ik ermee moet.

Liegende politici bestaan on getwijfeld maar burgers zien veel uitspraken van politici ook aan voor leugens. in werkelijkheid gaat het vaak om aanpassingen en bijstellingen terwille van een compromis. Soms ook krijgt een burger doodeenvoudig zijn of haar zin niet en wat is er dan gemakkelijker dan te stellen  dat de bestuurder “liegt”? l

De laatste oorzaak die ik wil noemen is daarom de “onduidelijkheid”. Politici en bestuurders hebben zichzelf verdacht gemaakt door onduidelijk te zijn en teveel bereid te zijn compromissen te sluiten. De reden daarvoor is het behalen van een glanzende politieke carrière. Dat sluit weer aan op de prestatiemaatschappij en de individuele concurrentiepositie waar ik het over had. Politici en bestuurders ontkomen daar niet aan. Ze zijn er niet immuun voor.

In het verleden traden bestuurders af als er doorwrochte kritiek op hun werk was. Nu is het al zover dat zelfs het parlement bang is voor een kabinetscrisis. In plaats daarvan komen er slappe excuses en daarmee nemen de parlementariërs genoegen. Voor de “gemiddelde burger” is dat politieke fraude en kiezersbedrog. En eigenlijk is het dat ook. Politici die willen dat burgers hun “eigen verantwoordelijkheid”  nemen, behoren dat zelf ook te doen. Klaarblijkelijk is dat een probleem.

Duidelijke politieke standpunten, duidelijke breukpunten en die ook waarmaken. Dat schept vertrouwen. Jammer genoeg zijn we veel van dat vertrouwen kwijt. Mij lijkt dat de overheid een eerste verantwoordelijkheid heeft op dat gebied. Hoe kom je uit die vicieuze cirkel, die neergaande spiraal van wantrouwen. Om te beginnen zou ik zeggen: laat de overheid eens rust scheppen. Rust scheppen, dat kan gebeuren door niet meer in te gaan op elke hype. Politici hebben werk genoeg te doen zonder wetgeving te maken  die voortkomt uit het eerstvolgende schandaal. Daarvoor is dan wel een heldere maatschappijvisie nodig. Zonder zo’n visie zou je als politicus kunnen  gaan denken  dat de wereld klaar is.

Visie, duidelijkheid, konsekwenties trekken en overzicht hebben, dat wekt vertrouwen en…vertrouwen geven. Het leven is een samenspel van geven en nemen. Wie vertrouwen wil krijgen, moet vertrouwen geven en een positieve blik hebben op de toekomst. Voor dat geven en nemen moeten we elkaar goed kennen en niet als concurrent zien. De cirkel is bijna rond. Maar…begin eens met die rust. Rust uitstralen  is een middel om gezag te kijgen  en gezag wekt vertrouwen. Ik zeg: DOEN!

Tot sterkte,

Kaj Elhorst

Http://4politicians.wordpress.com

Service

http://www.debaak.nl/opleiding/open/workshops/vertrouwen?gclid=CO79n5yho54CFUeK3godqS-ykg

www.xs4all.nl/~hamerlin/afstand_houden.htm

www.vertrouwen.org

www.wijvertrouwenstemcomputersniet.nl

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s